Etiket: yasal zorunluluk

TR ETS Yönetmeliği Yürürlükte: Pilot İşletmeler İçin İlk Son Tarih 27 Ekim 2026

Kısaca

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği yürürlüğe girdi ve pilot kapsamındaki işletmeler için ilk teslim tarihi yaklaşıyor.

  • Yönetmelik, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
  • Dayanağı 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’dur; 17/5/2014 tarihli ve 29003 sayılı Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik’i yürürlükten kaldırmıştır.
  • ETS, Ek-1’deki faaliyetleri yürüten tesislerden yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerindeki Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsar.
  • Pilot kapsamındaki işletmeler ilk İzleme Metodolojisi Planı’nı yürürlük tarihinden itibaren 2 ay içinde, yani süre uzatılmazsa 27 Ekim 2026’ya kadar elektronik ortamda sunmalıdır.
  • Karbon Piyasası Kurulu, 2026–2027 pilot döneminde beş sektörü kapsama aldı: elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre.

Ne değişti?

Karbon fiyatlaması Türkiye’de artık yönetmelik düzeyinde bir uygulama çerçevesine kavuştu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Yönetmelik, sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması kurallarını emisyon ticareti ile tek çatı altında birleştiriyor.

Yönetmelik; sera gazı emisyon iznini, ücretsiz tahsisatın alt tesis bazında kıyaslama yöntemiyle dağıtımını, birincil ve ikincil piyasayı ve doğrulayıcı kuruluşlara ilişkin şartları düzenliyor. Tahsisat işlemleri için işlem kayıt sistemi ve piyasa işletmeciliği EPİAŞ tarafından yürütülecek.

Süreç yönetmelikle bitmedi. Pilot uygulamanın kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulu’na bırakılmıştı; Kurul’un ilk toplantısının sonuçları 3 Eylül 2026’da duyuruldu. İklim Değişikliği Başkanlığı da pilot dönem usul ve esaslarını 30 Eylül 2026 tarihli onayla yayımladı ve 1 Ekim 2026’da duyurdu.

Kimler kapsamda?

Kapsamı belirleyen, tesisin fiilî emisyonu değil, kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı biçimde hesaplanan yıllık emisyondur. Ek-1’deki faaliyetleri yürüten tesisler üç kategoriye ayrılır:

KategoriYıllık emisyon (ton CO₂ eşdeğeri)ETS kapsamı
A50.000 ve altıKapsam dışı; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü sürer
B50.000 üzeri, 500.000 ve altıKapsamda
C500.000 üzeriKapsamda

Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, yürüttükleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS dışındadır; ancak izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder. Ek-1’de listelenen bir faaliyeti yürüten işletme, aynı listedeki diğer faaliyetlerini de kapasiteye bakılmaksızın yönetmelik kapsamına dahil eder.

Pilot dönemde kapsam daha dar: Karbon Piyasası Kurulu elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinin Kategori B ve C tesislerini seçti. Pilota giren faaliyetler ve kapasite eşikleri Usul ve Esaslar’ın 2. maddesinde tek tek sayılıyor; örneğin toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri tesislerde elektrik üretimi veya günlük kapasitesi 500 ton ve üzeri döner fırınlarda klinker üretimi. Ana faaliyeti bu listede yer almayıp elektrik üretimi yapan tesisler pilot dışındadır. Doğal gaz ve ham petrolün iletimi ve depolanması faaliyetleri (boru hattı kompresör istasyonları dahil) pilot dönem boyunca ETS dışında kalır, ancak izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri sürer.

İlk son tarih: İzleme Metodolojisi Planı

Pilot kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planı’nı Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği 27 Ağustos 2026’dan itibaren 2 ay içinde, elektronik ortamda İklim Değişikliği Başkanlığı’na sunması gerekiyor (Geçici Madde 3). Süre uzatılmazsa bu tarih 27 Ekim 2026’dır.

Başkanlık gerekli görürse bu süreyi 6 aya kadar uzatabilir. Uzatma duyurusu gelmemişken planı geciktirmek riskli olduğundan, hazırlığı tarihe göre yürütmek ve Başkanlığın duyurularını izlemek doğru yaklaşımdır.

İzleme Metodolojisi Planı, Ek-4’te sıralanan parametreleri asgari olarak içerir. Plan; alt tesislere ilişkin verilerin neler olduğunu ve bu verilerin nasıl izleneceğini belgelendirir, ücretsiz tahsisata esas yıllık faaliyet seviyesi raporunun temelini oluşturur. Planlar Sera Gazı İzleme, Raporlama ve Doğrulama Sistemi üzerinden gönderilir. Başkanlık eksiklik bildirirse düzeltilmiş plan 30 gün içinde yeniden sunulur; plandaki değişiklikler ise değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde bildirilmelidir.

ETS kapsamında olup pilota dahil olmayan işletmeler için ilk plan, birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar sunulur. Uygulama dönemi 2028 emisyonlarıyla başlayacağı için bu, 2027 sonuna denk gelir; bu süre de Başkanlıkça 6 aya kadar uzatılabilir.

Pilot dönemde neler öngörülüyor?

Pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsıyor ve ilk yıl yükümlülük ağırlıklı olarak raporlamadan oluşuyor.

  • 2026: Kapsamdaki işletmelerin yalnızca raporlama yükümlülüğü var; gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması dışında tahsisat teslim yükümlülüğü doğmaz.
  • 2027: Doğrulanmış emisyona karşılık gelen tahsisatın teslimi, 2028 yılı Kasım ayının son iş gününe kadar yapılır.
  • Faaliyet seviyesi raporları: 2026 ve 2027 için doğrulanmış raporlar sırasıyla 30 Nisan 2027 ve 30 Nisan 2028’e kadar gönderilir. Elektrik alt tesisi olan tesisler 2023, 2024 ve 2025 için de ayrı rapor hazırlar; bunların son tarihi 30 Haziran 2027’dir.
  • Ücretsiz tahsisat: Pilot sektörlerin tamamı için kıyas yöntemiyle yüzde 100 olarak belirlendi; 2027 sistem yılı için uygulanıyor.
  • Kıyas değerleri: Elektrik üretiminde santral bazında ve 2023–2027 yıllarının ağırlıklı ortalamasına göre, diğer sektörlerde ilgili sistem yılında tüm tesislerin ağırlıklı ortalamasına göre hesaplanıyor.
  • Esneklik ve mahsup: Bankalama ve ödünç alma pilot dönemde kullanılmaz. Karbon kredisiyle mahsup ise ancak Karbon Piyasası Kurulu karar alırsa, belirleyeceği kapsam ve oran çerçevesinde mümkün.

Taslak metinlerde dolaşan bazı ayrıntılar (sabit pilot takvimi ve sektör listesi gibi) nihai Yönetmelik metnine aynen girmedi; bunlar Kurul kararlarıyla belirlendi. Bu nedenle eski taslaklara değil, yayımlanan Yönetmelik’e ve Başkanlığın güncel duyurularına bakmak gerekiyor.

Yönetmeliğin temel yükümlülükleri

İşletmeleri bekleyen sürekli yükümlülükler şöyle özetlenebilir:

YükümlülükKuralMadde
Sera gazı emisyon izniETS kapsamındaki işletmeler Başkanlıktan izin almak zorundadır; izin 5 yıl geçerlidir, yenileme başvurusu süre bitiminden en az 6 ay önce yapılır. Mevcut işletmeler için geçiş süresi, İklim Kanunu’nun yürürlüğünden itibaren 3 yıldır (9 Temmuz 2028); bu süre uzatılabilir6–8, Geçici 2
İzleme planıEmisyon izlemesine başlanmadan en az 6 ay önce onay için Başkanlığa sunulur28
Emisyon raporuBir önceki yılın emisyon ve faaliyet seviyeleri her yıl 30 Nisan’a kadar raporlanır; Başkanlık süreyi en fazla 1 ay uzatabilir29
DoğrulamaRapor, gönderilmeden önce MEDAS üzerinden atanan, TÜRKAK tarafından ISO/IEC 17029’a göre akredite doğrulayıcı kuruluşça doğrulanır30, 33
Tahsisat teslimiDoğrulanmış emisyona karşılık gelen tahsisat, yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar teslim edilir16
Değişiklik bildirimiTesis, faaliyet, işletme veya izleme planındaki değişiklikler 30 gün içinde bildirilir9, 34
Kayıt saklamaİlgili veri ve kayıtlar en az 10 yıl saklanır37

Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 7552 sayılı Kanun’un 14. maddesindeki idari yaptırımlar uygulanır. Kategoriye göre değişen tutarlar Yönetmelik’in 35. maddesinde yer alıyor.

Şimdi ne yapmalısınız?

İlk adım, tesisin kapsamda olup olmadığını net biçimde ortaya koymaktır. Ardından hazırlık sırası şöyle ilerleyebilir:

  1. Tesisinizin Ek-1 kapsamındaki faaliyetlerini ve kurulu kapasiteye göre hesaplanan yıllık emisyon kategorinizi (A, B veya C) belirleyin.
  2. Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum veya gübre sektörlerinde faaliyet gösterip göstermediğinizi, yani pilot kapsamında olup olmadığınızı netleştirin.
  3. Pilot kapsamındaysanız alt tesis sınırlarınızı ve veri sahiplerini belirleyip İzleme Metodolojisi Planı’nı 27 Ekim 2026’ya göre hazırlayın; İklim Değişikliği Başkanlığı’nın süre uzatımına ilişkin duyurularını izleyin.
  4. Emisyon kaynaklarınızı, ölçüm cihazlarınızı, kalibrasyon kayıtlarınızı ve veri akışlarınızı gözden geçirin.
  5. 30 Nisan raporlama takvimini ve doğrulayıcı kuruluş sürecini iç planınıza ekleyin.
  6. Çevre, hukuk, finans ve operasyon ekiplerini tek bir sorumlu altında koordine edin; kayıtların en az 10 yıl saklanacağını ve değişikliklerin 30 gün içinde bildirileceğini süreçlerinize yansıtın.

NATUS Teknik Danışmanlık ile hazırlık

NATUS Teknik Danışmanlık olarak ISO 14001 ve ISO 50001 gibi yönetim sistemleri ile sürdürülebilirlik çalışmalarında, işletmelerin yasal yükümlülüklerini izlemelerine ve veri altyapılarını kurmalarına destek oluyoruz. TR ETS kapsamında olup olmadığınızı değerlendirmek ve izleme planı öncesi veri akışlarınızı gözden geçirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Doğrulama faaliyeti, akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından yürütülür. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; uygulamada Resmî Gazete’deki Yönetmelik metni ile İklim Değişikliği Başkanlığı’nın güncel duyuruları esas alınmalıdır.

Kaynaklar

Su Verimliliği Belgelendirme Kılavuzu Revize Edildi: İşte Bilmeniz Gerekenler

Türkiye’nin su zengini bir ülke olmaması ve iklim değişikliği etkileri, su yönetimini bir tercih değil zorunluluk haline getirdi. Tarım ve Orman Bakanlığı, bu süreci daha sistematik hale getirmek amacıyla Bina ve Yerleşkeler için Su Verimliliği Belgesi Başvuru Kılavuzu’nu güncelledi.

Önemli Güncellemeler:

  1. Belge Sunum Formatı: Başvurularda hangi belgenin Excel, hangisinin Word veya taranmış PDF olacağı netleştirildi.
  2. 60 Günlük Kritik Süre: Teknik değerlendirme aşamasında tespit edilen eksikliklerin 60 gün içinde tamamlanması gerekiyor, aksi takdirde başvuru geçersiz sayılıyor.
  3. Geleneksel Olmayan Su Kaynakları: Yağmur suyu hasadı ve gri su kullanımı, özellikle yeni projelerde ve Yeşil Belge hedeflerinde öncelikli kriterler arasında.

Sonuç: NATUS olarak, uzman kadromuzla mevcut durum analizinden 5 yıllık planlamaya kadar tüm süreçte yanınızdayız. Mevzuat uyumunuzu riske atmayın.

Su Verimliliği Yönetmeliği: Su Akış Şeması ve Kütle Denkliği Nasıl Hesaplanır?

2024 Aralık ayında yürürlüğe giren Su Verimliliği Yönetmeliği, Ek-2 listesindeki sanayi tesisleri ve OSB’ler için Mavi Su Verimliliği Belgesi alımını zorunlu kılıyor. Bu sürecin en zorlu teknik adımı ise tesisin su envanterinin çıkarılmasıdır.

Kütle Denkliği Neden Önemlidir? Görseldeki örnek su akış şemamızda da inceleyebileceğiniz gibi; işletmeye giren şebeke/kuyu suyu ile sistemden çıkan atıksu arasındaki farkın matematiksel olarak ispatlanması gerekir. Buhar kazanları, soğutma kuleleri, ürün içeriğinde kalan su ve görünmez sızıntılar doğru hesaplanmazsa, Yönetmelik Adım 2 (Mevcut Durum Analizi) geçersiz sayılır.

Danışmanlık Hizmetimizle Size Nasıl Yardımcı Oluyoruz? Uzman ekibimizle tesisinizde yerinde ölçümler yapıyor, NACE kodunuza özel özgül su tüketimlerinizi hesaplıyoruz. Yönetmelik kriterlerine tam uyumlu Su Akış Şemanızı çiziyor ve 5 yıllık Su Verimliliği İş Termin Planınızı hazırlıyoruz.

Tesisinize gelecek cezai riskleri önlemek ve su maliyetlerinizi düşürmek için profesyonel danışmanlık hizmetimizden yararlanın. Detaylı bilgi için iletişim sayfamızı ziyaret edin.

ISO 46001 ve ISO 50001: Enerji ve Su Yönetimini Neden Entegre Etmelisiniz?

Kaynak verimliliğinde işletmelerin düştüğü en büyük stratejik hata, enerji ve su yönetimini birbirinden bağımsız, ayrı departmanların veya siloların sorumluluğunda yürütmektir. Oysa günümüzün rekabetçi endüstriyel ortamında, operasyonel çevikliği sağlamak ve maliyetleri düşürmek bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

Eğer işletmenizde hali hazırda bir ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi varsa veya yeni bir ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi kurmayı planlıyorsanız, bu iki standardı entegre etmek size benzersiz bir avantaj sağlayacaktır.

Yüksek Seviyeli Yapı (HLS) Sayesinde Gelen Çifte Verimlilik

Her iki standart da Uluslararası Standardizasyon Kuruluşu’nun (ISO) belirlediği Yüksek Seviyeli Yapı (High-Level Structure) kuralına dayanır. Bu yapısal benzerlik; ortak bir üst metin, eşgüdümlü liderlik taahhütleri ve birleşik bir risk değerlendirme süreci anlamına gelir.

Ayrı ayrı ekipler kurmak ve mükerrer dokümantasyon oluşturmak yerine, sistemleri entegre etmek:

  • Denetim yükünü ve sürelerini yarı yarıya azaltır.
  • Yönetim gözden geçirme süreçlerini tekilleştirir.
  • Kuruluşun sürdürülebilirlik hedeflerini (ESG) tek bir pano üzerinden yönetilebilir kılar.

Sistemik Sinerjiler: Ortak Noktalar Nelerdir?

ISO 50001 ve ISO 46001 adeta yapısal birer ikizdir ve “Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al” (PUKÖ) döngüsü etrafında şekillenir.

  • Önemli Kullanım Alanlarının Tespiti: ISO 50001’deki Önemli Enerji Kullanımı (ÖEK) mantığı, ISO 46001’deki Önemli Su Kullanımı ile birebir örtüşür. Tesisin yüksek kaynak tüketen alanlarını belirlemek için ortak bir metodoloji kullanılabilir.
  • Referans Çizgileri ve Göstergeler: Her iki kaynak için de hedeflerin izleneceği geçmişe dönük veriler ortaktır. Enerji Referans Çizgisi (EnRÇ) ve Temel Su Verimliliği Göstergesi aynı gösterge panosunda (dashboard) takip edilebilir.
  • Tedarik ve Tasarım: Satınalma prosedürlerine hem enerji hem de su verimliliği kriterleri tek bir “Sürdürülebilir Tedarik Şartnamesi” ile eklenebilir.

Temel Farklılıklar: Stratejinizi Belirlerken Dikkat Etmeniz Gerekenler

Sistemlerin yönetimsel çerçevesi aynı olsa da, enerji ve suyun fiziksel doğasından kaynaklanan çok net ayrışma noktaları vardır:

  1. Tüketim mi, Döngüsellik mi? Enerjide odak noktası kayıpları önlemek ve dönüşüm verimliliğini artırmaktır. Enerji geri kazanılamaz, sadece daha verimli kullanılır. Suda ise odak noktası “azalt, değiştir veya yeniden kullan” yaklaşımıdır. Su; proseslerde, soğutma kulelerinde veya gri su olarak fiziksel olarak sistemde döngüye sokulabilir.
  2. Performans Göstergelerinin Doğası: Enerji performansı, hava durumu veya üretim çıktısı gibi “ilgili değişkenler” ile normalleştirilirken ; su verimliliği tesis doluluk oranı, çalışan sayısı veya brüt alan gibi kuruma özgü “ticari faaliyet göstergeleri” kullanılarak ölçülür.
  3. Analiz Metodolojisi: Su verimliliği, giren toplam su ile çıkan toplam suyun eşitlendiği, kaçak ve sızıntıların tespit edildiği spesifik bir “Su Dengesi Çizelgesi” (Wgiren​=Wcikan​) gerektirir.

Sonuç olarak; ISO 50001 kayıpları en aza indirip birim başına çıktıyı maksimize etmeyi amaçlarken, ISO 46001 kaynağın kendisini işletme içinde fiziksel olarak bir döngüye sokmayı merkeze alır. Bu iki gücü birleştirmek, işletmenizin sürdürülebilirlik yolculuğunda atacağı en karlı adımdır.


Tesisinizde Değişimi Başlatın NATUS Teknik Danışmanlık olarak, endüstriyel tesislerinizde ve ticari binalarınızda ISO 46001 ve ISO 50001 entegrasyonunu uzman mühendis kadromuzla uçtan uca kurguluyoruz. Operasyonel verimliliğinizi artıracak stratejik yol haritanızı oluşturmak için bizimle iletişime geçin.

Su Verimliliğinde Yol Haritası: Mavi Belge, ISO 46001 ve ISO 14046 Arasındaki Bağlantı Nedir?

İşletmeler su yönetimi stratejilerini belirlerken karşılarına çıkan üç temel standart genellikle kafa karışıklığı yaratır. Mavi Su Verimliliği Belgesi, ISO 46001 ve ISO 14046 birbirine benzese de amaçları ve kapsamları farklıdır. Ancak bu farklılıklar, doğru bir stratejiyle birbirini tamamlayan bir güce dönüşebilir.

Mavi Su Verimliliği Belgesi: Yasal Ön Koşul ve Temel İskelet Mavi Belge, sürecin başlangıç noktasıdır. Sadece tesis içindeki operasyonel kazanımlara (Gate-to-Gate) odaklanır. 5 yıllık hedefler ve su-atıksu denkliği kurmanızı zorunlu kılar.

ISO 46001: Sistematik Sürekli İyileştirme Mavi Belge’yi aldınız, peki şimdi ne olacak? İşte ISO 46001 burada devreye giriyor. Mavi Belge’deki ekip kurma, durum analizi ve eğitim gibi adımlar; ISO 46001 sisteminin yaklaşık %40-50’sini karşılar. ISO 46001, bu temelin üzerine derinlemesine risk/fırsat analizi, iç tetkik ve yönetimi gözden geçirme (YGG) süreçlerini ekleyerek işi bir “Yönetim Sistemi” standardına taşır.

ISO 14046: Büyük Resmi Görmek (Yaşam Döngüsü) Eğer amacınız su tüketiminizin tüm tedarik zincirindeki çevresel etkisini ölçmekse (Cradle-to-Grave), rotanız ISO 14046 olmalıdır. Bu standart, su kıtlığı endeksi gibi kalite bozulmalarını analiz eder. İyi haber şu: Mavi Belge alırken hazırladığınız veri envanteri ve proses haritaları, ISO 14046’nın veri yükünün %30’unu tek başına karşılar.

Karşılaştırma Matrisi ile Farkı Görün

  • Odak Noktası: Mavi Belge operasyonel kazanım sağlarken, ISO 14046 yaşam döngüsü etkisine bakar.
  • Kapsam: Mavi Belge ve ISO 46001 sadece tesis içine bakar. ISO 14046 tüm tedarik zincirini kapsar.

Tesisiniz için en doğru yol haritasını çıkarmak ve “Mavi Belge” altyapısıyla ISO entegrasyonlarını kolayca sağlamak için danışmanlık hizmetlerimizle yanınızdayız. Bizimle iletişime geçerek tesisinize özel GAP (Fark) Analizini planlayabilirsiniz.

Su Verimliliği Yönetmeliği ve Yasal Uyum Rehberi: İşletmeniz Hangi Grupta?

Su kaynaklarının sürdürülebilirliği için devreye alınan Su Verimliliği Yönetmeliği, işletmelere yeni sorumluluklar yüklüyor. 2026 yılı itibarıyla yürürlüğe giren takvimde, işletmenizin ölçeğine ve sektörüne göre uyum sağlamanız gereken son tarihler belirlenmiştir.

Kimler Ne Zaman Uyum Sağlamalı?

  • 1. Grup (27 Haziran 2026): 50+ çalışanı olan sanayi tesisleri, OSB’ler ve Büyükşehir Belediyeleri.
  • 2. Grup (27 Eylül 2026): Havalimanları, İl Belediyeleri ve büyük ölçekli tarımsal sulama tesisleri.
  • 3. Grup (27 Aralık 2026): AVM’ler, oteller, okullar ve ilçe belediyeleri.

NATUS ile Risksiz Süreç Yönetimi Mavi, Yeşil ve Turkuaz su verimliliği belgelerine geçiş sürecinde; mevcut durum analizinden ISO entegrasyonuna kadar uçtan uca danışmanlık hizmeti sunuyoruz. Cezai yaptırımlarla karşılaşmamak ve suyunuzu verimli yönetmek için uzmanlarımızdan destek alın.

ISO 50001:2018 Enerji Yönetim Sistemi Denetimleri Başladı!

Bildiğiniz üzere kapsama giren kurum ve kuruluşlar için ISO 50001:2018 Enerji Yönetim Sistemi’ni kurup belgelendirme zorunluluğu en geç 2023 sonuna kadar tamamlanmalıydı. Kapsama giren fakat henüz belgelendirilmemiş kuruluşlara resmi yazılar gitmeye başladı ve uygunsuzluk kapatma süreleri verildi. Bu mevzuat kapsamında kapsama girip girmediğinizi öğrenmek veya sistem kurulumu yapmak için bizlere ulaşabilirsiniz.