ISO 22301:2019 İş Sürekliliği Yönetim Sistemi

ISO 22301:2019 İş Sürekliliği Yönetim Sistemi (İSYS), bir kuruluşun kritik ürün ve hizmetlerini kesintiye uğratabilecek olaylara karşı hazırlıklı olmasını, olay anında kabul edilebilir bir düzeyde faaliyetini sürdürmesini ve önceden belirlenmiş sürede normale dönmesini sağlayan uluslararası standarttır. Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan, mevsimsel turizme ve tek kaynak tedarik ilişkilerine bağımlı bir ekonomide iş sürekliliği, kriz sonrasında değil krizden önce kurulması gereken bir yetkinliktir. NATUS Teknik Danışmanlık, iş sürekliliği sisteminizi iş etki analizinden tatbikata ve belgelendirmeye kadar kurar.

Neden şimdi?

• Deprem gerçeği: 2023 depremleri, tesisi hasar görmeyen ama tedarikçisi, personeli veya lojistiği duran yüzlerce işletmenin haftalarca üretememesine yol açtı. Kesinti çoğu zaman kendi çatınızın altından değil, bağımlı olduğunuz halkadan gelir.
• Müşteri ve ihale şartları: Ana sanayi, kamu ihaleleri ve uluslararası alıcılar tedarikçilerinden iş sürekliliği planı istemeye başladı.
• Sigorta ve finansman: Sigortacılar ve bankalar, iş durması riskini fiyatlarken belgelenmiş bir sürekliliğe bakıyor.
• Siber ve dijital bağımlılık: ERP, e-fatura, bulut ve otomasyon sistemlerindeki bir kesinti, artık üretim hattındaki arıza kadar etkili.

ISO 22301 kimler için gerekli?

• Belediyeler, su ve kanalizasyon idareleri: İçme suyu, atık su ve acil hizmetlerin kesintisiz sürmesi yasal ve toplumsal sorumluluktur.
• Üretim tesisleri: Özellikle ana sanayiye tek kaynak tedarikçi olanlar; bir günlük kesinti müşterinin hattını durdurabilir.
• Oteller ve turizm işletmeleri: Sezon içinde yaşanan bir kesinti doğrudan gelir ve itibar kaybıdır; misafir tahliyesi, tedarik ve personel planı önceden hazır olmalıdır.
• Lojistik, enerji, sağlık ve bilgi teknolojileri hizmet sağlayıcıları: Hizmet seviyesi taahhütleri ancak süreklilik planıyla tutulabilir.
• Gıda üreticileri ve soğuk zincir işletmecileri: Elektrik kesintisi veya ekipman arızasında ürün kaybını sınırlayan planlar gerekir.

ISO 22301 kuruluşunuza ne kazandırır?

• Ölçülü ve önceliklendirilmiş toparlanma: Her faaliyet için hedef toparlanma süresi (RTO) ve kabul edilebilir veri kaybı (RPO) belirlenir; kriz anında neyin önce ayağa kaldırılacağı tartışılmaz, uygulanır.
• Karar hızı ve net roller: Kriz yönetim ekibi, iletişim ağacı ve yetki devri önceden tanımlıdır.
• Tedarik zinciri dayanıklılığı: Kritik tedarikçiler ve alternatifleri belirlenir, sözleşmelere süreklilik şartları eklenir.
• Müşteri, sigortacı ve finansör güveni: Belgelenmiş ve tatbikatla kanıtlanmış süreklilik, sözleşme ve kredi süreçlerinde somut avantajdır.
• Yasal uyum: Afet ve acil durum mevzuatındaki planlama yükümlülükleri sistematik biçimde karşılanır.
• Entegre yapı: ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 ve ISO 27001 ile aynı üst yapıyı paylaşır; mevcut sisteminize eklenebilir.

ISO 22301 danışmanlık sürecimiz

1. Bağlam ve kapsam: Kritik ürün ve hizmetler, ilgili taraflar, yasal ve sözleşmesel şartlar belirlenir; kapsam gerçekçi ve yönetilebilir tutulur.
2. İş etki analizi (BIA): Her faaliyetin kesinti süresine bağlı finansal, yasal, itibari ve operasyonel etkileri ölçülür; RTO, RPO ve azami tolere edilebilir kesinti süresi (MTPD) tanımlanır; faaliyetler arası bağımlılıklar haritalanır.
3. Risk değerlendirmesi: Kesintiye yol açabilecek tehditler (doğal afet, altyapı, tedarik, insan kaynağı, bilgi sistemleri) ve mevcut kontroller değerlendirilir.
4. Süreklilik stratejileri ve çözümler: Alternatif saha, yedek tedarikçi, kritik stok, yedekleme, personel yedekleme ve uzaktan çalışma gibi çözümler fayda-maliyet dengesiyle seçilir.
5. Planlar: Olay müdahale planı, kriz iletişim planı, iş sürekliliği planları ve toparlanma prosedürleri; rol, yetki, kontrol listesi ve iletişim ağacı ile birlikte yazılır.
6. Farkındalık ve yetkinlik: Kriz ekibi ve süreç sahipleri eğitilir; roller sahiplenilir.
7. Tatbikat ve test programı: Masabaşı tatbikatlardan saha tatbikatlarına kadar kademeli program; her tatbikattan sonra ders çıkarma ve plan revizyonu.
8. Performans izleme, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi: Sistem, belgelendirme öncesinde denetçi gözüyle sınanır.
9. Belgelendirme tetkiki desteği: Tetkik sırasında ve uygunsuzlukların kapatılmasında yanınızda oluruz.

Örnek senaryolar

Ana sanayiye tedarikçi bir metal işleme tesisi

Tek pres hattına bağımlı üretim; hat arızasında müşteri 48 saat içinde alternatif kaynağa yönelir. BIA ile kritik parça aileleri belirlendi, yedek kalıp ve anlaşmalı fason üretici çözümüyle RTO 24 saate indirildi; müşteriye sunulan süreklilik planı sözleşme yenilemesinde belirleyici oldu.

Sahil bölgesinde bir tatil köyü

Sezon ortasında elektrik ve su kesintisi, tedarik gecikmesi ve personel eksikliği senaryoları çalışıldı. Jeneratör ve su deposu kapasiteleri RTO hedeflerine göre yeniden boyutlandırıldı; misafir bilgilendirme ve tahliye planı tur operatörünün denetiminde olumlu bulgu olarak kaydedildi.

Bir su ve kanalizasyon idaresi

Ana isale hattı arızası ve SCADA kesintisi senaryolarında hangi mahallelere hangi sırayla su verileceği, tanker planı ve halkla iletişim mesajları önceden belirlendi; tatbikatla test edildi.

Senaryolar, farklı sektörlerdeki tipik durumları anlatmak için kurgulanmıştır; müşteri bilgisi içermez.

Neden NATUS Teknik Danışmanlık?

Danışmanlarımız aynı zamanda belgelendirme kuruluşları adına tetkik yapan baş tetkikçilerdir; sistemi tetkikte gerçekten sorgulanan noktalara göre kurarız. İş sürekliliğini kağıt üzerinde bir plan olarak değil, tatbikatla kanıtlanan bir yetkinlik olarak ele alırız. Muğla merkezli olmamız, bölgedeki turizm ve belediye kuruluşlarına hızlı ve yerinde hizmet vermemizi sağlar.

İlgili hizmetlerimiz: Entegre Yönetim Sistemi, risk yönetim sistemi, ISO 45001 İSG, tetkik ve analiz hizmetleri ve ISO 22301 eğitimi.

Sık sorulan sorular

Acil durum planımız ve İSG risk değerlendirmemiz var; ISO 22301 ne ekler?
Acil durum planı olayın ilk saatlerine, can güvenliğine ve tahliyeye odaklanır. ISO 22301 olaydan sonrasını yönetir: hangi faaliyet ne kadar sürede toparlanacak, hangi kaynakla, kimin sorumluluğunda ve bunun düzenli tatbikatlarla nasıl kanıtlanacağı.

RTO, RPO ve MTPD ne demek?
RTO: faaliyetin yeniden başlaması için hedef süre. RPO: kabul edilebilir veri veya iş kaybı süresi. MTPD: bu süre aşılırsa etkilerin kabul edilemez hale geldiği azami kesinti süresi. Üçü BIA çalışmasında belirlenir.

Küçük bir işletme için fazla mı?
Kapsam kritik birkaç faaliyetle sınırlanabilir. Tek tedarikçiye, tek tesise veya tek kilit çalışana bağımlı küçük işletmeler kesintiden en çok etkilenen gruptur; sade bir sistem bile büyük fark yaratır.

Kurulum ne kadar sürer?
Kapsam, saha sayısı ve mevcut sistemlere bağlıdır. Mevcut durum analizinden sonra kapsam, süre ve gün dağılımını içeren net bir plan sunuyoruz.