TR ETS Yönetmeliği Yürürlükte: Pilot İşletmeler İçin İlk Son Tarih 27 Ekim 2026
Kısaca
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği yürürlüğe girdi ve pilot kapsamındaki işletmeler için ilk teslim tarihi yaklaşıyor.
- Yönetmelik, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
- Dayanağı 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’dur; 17/5/2014 tarihli ve 29003 sayılı Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik’i yürürlükten kaldırmıştır.
- ETS, Ek-1’deki faaliyetleri yürüten tesislerden yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerindeki Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsar.
- Pilot kapsamındaki işletmeler ilk İzleme Metodolojisi Planı’nı yürürlük tarihinden itibaren 2 ay içinde, yani süre uzatılmazsa 27 Ekim 2026’ya kadar elektronik ortamda sunmalıdır.
- Karbon Piyasası Kurulu, 2026–2027 pilot döneminde beş sektörü kapsama aldı: elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre.
Ne değişti?
Karbon fiyatlaması Türkiye’de artık yönetmelik düzeyinde bir uygulama çerçevesine kavuştu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Yönetmelik, sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması kurallarını emisyon ticareti ile tek çatı altında birleştiriyor.
Yönetmelik; sera gazı emisyon iznini, ücretsiz tahsisatın alt tesis bazında kıyaslama yöntemiyle dağıtımını, birincil ve ikincil piyasayı ve doğrulayıcı kuruluşlara ilişkin şartları düzenliyor. Tahsisat işlemleri için işlem kayıt sistemi ve piyasa işletmeciliği EPİAŞ tarafından yürütülecek.
Süreç yönetmelikle bitmedi. Pilot uygulamanın kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulu’na bırakılmıştı; Kurul’un ilk toplantısının sonuçları 3 Eylül 2026’da duyuruldu. İklim Değişikliği Başkanlığı da pilot dönem usul ve esaslarını 30 Eylül 2026 tarihli onayla yayımladı ve 1 Ekim 2026’da duyurdu.
Kimler kapsamda?
Kapsamı belirleyen, tesisin fiilî emisyonu değil, kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı biçimde hesaplanan yıllık emisyondur. Ek-1’deki faaliyetleri yürüten tesisler üç kategoriye ayrılır:
| Kategori | Yıllık emisyon (ton CO₂ eşdeğeri) | ETS kapsamı |
|---|---|---|
| A | 50.000 ve altı | Kapsam dışı; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü sürer |
| B | 50.000 üzeri, 500.000 ve altı | Kapsamda |
| C | 500.000 üzeri | Kapsamda |
Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, yürüttükleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS dışındadır; ancak izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam eder. Ek-1’de listelenen bir faaliyeti yürüten işletme, aynı listedeki diğer faaliyetlerini de kapasiteye bakılmaksızın yönetmelik kapsamına dahil eder.
Pilot dönemde kapsam daha dar: Karbon Piyasası Kurulu elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinin Kategori B ve C tesislerini seçti. Pilota giren faaliyetler ve kapasite eşikleri Usul ve Esaslar’ın 2. maddesinde tek tek sayılıyor; örneğin toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri tesislerde elektrik üretimi veya günlük kapasitesi 500 ton ve üzeri döner fırınlarda klinker üretimi. Ana faaliyeti bu listede yer almayıp elektrik üretimi yapan tesisler pilot dışındadır. Doğal gaz ve ham petrolün iletimi ve depolanması faaliyetleri (boru hattı kompresör istasyonları dahil) pilot dönem boyunca ETS dışında kalır, ancak izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri sürer.
İlk son tarih: İzleme Metodolojisi Planı
Pilot kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planı’nı Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği 27 Ağustos 2026’dan itibaren 2 ay içinde, elektronik ortamda İklim Değişikliği Başkanlığı’na sunması gerekiyor (Geçici Madde 3). Süre uzatılmazsa bu tarih 27 Ekim 2026’dır.
Başkanlık gerekli görürse bu süreyi 6 aya kadar uzatabilir. Uzatma duyurusu gelmemişken planı geciktirmek riskli olduğundan, hazırlığı tarihe göre yürütmek ve Başkanlığın duyurularını izlemek doğru yaklaşımdır.
İzleme Metodolojisi Planı, Ek-4’te sıralanan parametreleri asgari olarak içerir. Plan; alt tesislere ilişkin verilerin neler olduğunu ve bu verilerin nasıl izleneceğini belgelendirir, ücretsiz tahsisata esas yıllık faaliyet seviyesi raporunun temelini oluşturur. Planlar Sera Gazı İzleme, Raporlama ve Doğrulama Sistemi üzerinden gönderilir. Başkanlık eksiklik bildirirse düzeltilmiş plan 30 gün içinde yeniden sunulur; plandaki değişiklikler ise değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde bildirilmelidir.
ETS kapsamında olup pilota dahil olmayan işletmeler için ilk plan, birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar sunulur. Uygulama dönemi 2028 emisyonlarıyla başlayacağı için bu, 2027 sonuna denk gelir; bu süre de Başkanlıkça 6 aya kadar uzatılabilir.
Pilot dönemde neler öngörülüyor?
Pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsıyor ve ilk yıl yükümlülük ağırlıklı olarak raporlamadan oluşuyor.
- 2026: Kapsamdaki işletmelerin yalnızca raporlama yükümlülüğü var; gönüllü tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması dışında tahsisat teslim yükümlülüğü doğmaz.
- 2027: Doğrulanmış emisyona karşılık gelen tahsisatın teslimi, 2028 yılı Kasım ayının son iş gününe kadar yapılır.
- Faaliyet seviyesi raporları: 2026 ve 2027 için doğrulanmış raporlar sırasıyla 30 Nisan 2027 ve 30 Nisan 2028’e kadar gönderilir. Elektrik alt tesisi olan tesisler 2023, 2024 ve 2025 için de ayrı rapor hazırlar; bunların son tarihi 30 Haziran 2027’dir.
- Ücretsiz tahsisat: Pilot sektörlerin tamamı için kıyas yöntemiyle yüzde 100 olarak belirlendi; 2027 sistem yılı için uygulanıyor.
- Kıyas değerleri: Elektrik üretiminde santral bazında ve 2023–2027 yıllarının ağırlıklı ortalamasına göre, diğer sektörlerde ilgili sistem yılında tüm tesislerin ağırlıklı ortalamasına göre hesaplanıyor.
- Esneklik ve mahsup: Bankalama ve ödünç alma pilot dönemde kullanılmaz. Karbon kredisiyle mahsup ise ancak Karbon Piyasası Kurulu karar alırsa, belirleyeceği kapsam ve oran çerçevesinde mümkün.
Taslak metinlerde dolaşan bazı ayrıntılar (sabit pilot takvimi ve sektör listesi gibi) nihai Yönetmelik metnine aynen girmedi; bunlar Kurul kararlarıyla belirlendi. Bu nedenle eski taslaklara değil, yayımlanan Yönetmelik’e ve Başkanlığın güncel duyurularına bakmak gerekiyor.
Yönetmeliğin temel yükümlülükleri
İşletmeleri bekleyen sürekli yükümlülükler şöyle özetlenebilir:
| Yükümlülük | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Sera gazı emisyon izni | ETS kapsamındaki işletmeler Başkanlıktan izin almak zorundadır; izin 5 yıl geçerlidir, yenileme başvurusu süre bitiminden en az 6 ay önce yapılır. Mevcut işletmeler için geçiş süresi, İklim Kanunu’nun yürürlüğünden itibaren 3 yıldır (9 Temmuz 2028); bu süre uzatılabilir | 6–8, Geçici 2 |
| İzleme planı | Emisyon izlemesine başlanmadan en az 6 ay önce onay için Başkanlığa sunulur | 28 |
| Emisyon raporu | Bir önceki yılın emisyon ve faaliyet seviyeleri her yıl 30 Nisan’a kadar raporlanır; Başkanlık süreyi en fazla 1 ay uzatabilir | 29 |
| Doğrulama | Rapor, gönderilmeden önce MEDAS üzerinden atanan, TÜRKAK tarafından ISO/IEC 17029’a göre akredite doğrulayıcı kuruluşça doğrulanır | 30, 33 |
| Tahsisat teslimi | Doğrulanmış emisyona karşılık gelen tahsisat, yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar teslim edilir | 16 |
| Değişiklik bildirimi | Tesis, faaliyet, işletme veya izleme planındaki değişiklikler 30 gün içinde bildirilir | 9, 34 |
| Kayıt saklama | İlgili veri ve kayıtlar en az 10 yıl saklanır | 37 |
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 7552 sayılı Kanun’un 14. maddesindeki idari yaptırımlar uygulanır. Kategoriye göre değişen tutarlar Yönetmelik’in 35. maddesinde yer alıyor.
Şimdi ne yapmalısınız?
İlk adım, tesisin kapsamda olup olmadığını net biçimde ortaya koymaktır. Ardından hazırlık sırası şöyle ilerleyebilir:
- Tesisinizin Ek-1 kapsamındaki faaliyetlerini ve kurulu kapasiteye göre hesaplanan yıllık emisyon kategorinizi (A, B veya C) belirleyin.
- Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum veya gübre sektörlerinde faaliyet gösterip göstermediğinizi, yani pilot kapsamında olup olmadığınızı netleştirin.
- Pilot kapsamındaysanız alt tesis sınırlarınızı ve veri sahiplerini belirleyip İzleme Metodolojisi Planı’nı 27 Ekim 2026’ya göre hazırlayın; İklim Değişikliği Başkanlığı’nın süre uzatımına ilişkin duyurularını izleyin.
- Emisyon kaynaklarınızı, ölçüm cihazlarınızı, kalibrasyon kayıtlarınızı ve veri akışlarınızı gözden geçirin.
- 30 Nisan raporlama takvimini ve doğrulayıcı kuruluş sürecini iç planınıza ekleyin.
- Çevre, hukuk, finans ve operasyon ekiplerini tek bir sorumlu altında koordine edin; kayıtların en az 10 yıl saklanacağını ve değişikliklerin 30 gün içinde bildirileceğini süreçlerinize yansıtın.
NATUS Teknik Danışmanlık ile hazırlık
NATUS Teknik Danışmanlık olarak ISO 14001 ve ISO 50001 gibi yönetim sistemleri ile sürdürülebilirlik çalışmalarında, işletmelerin yasal yükümlülüklerini izlemelerine ve veri altyapılarını kurmalarına destek oluyoruz. TR ETS kapsamında olup olmadığınızı değerlendirmek ve izleme planı öncesi veri akışlarınızı gözden geçirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Doğrulama faaliyeti, akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından yürütülür. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz; uygulamada Resmî Gazete’deki Yönetmelik metni ile İklim Değişikliği Başkanlığı’nın güncel duyuruları esas alınmalıdır.
Kaynaklar
- Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete (İklim Değişikliği Başkanlığı)
- TR ETS Pilot Uygulama Dönemine İlişkin Usul ve Esaslar
- İklim Değişikliği Başkanlığı duyurusu: Karbon Piyasası Kurulu kararları, 3 Eylül 2026
- İklim Değişikliği Başkanlığı duyurusu: Pilot dönem usul ve esasları yayımlandı, 1 Ekim 2026
